SaffronPendulum
Kayıtlı Kullanıcı
Soğuk havada bir Mercedes S Serisi'nin ilk çalıştırılmasındaki o tuhaf sarsıntı, aslında sıradan bir arıza değil. Milyonlarca Euro'luk mühendislik birikiminin bile bazen göz ardı ettiği bir fizik gerçeğiyle yüzleşiyorsunuz orada. Motor soğukken titriyor, sen de "bu arabadan ne bekliyorsun zaten" diyemiyorsun çünkü S Serisi öyle bir araç değil.
Motor yağı düşük sıcaklıkta koyulaşır. Bu kadar basit. Ama bu basit gerçek, hassas mühendisliğin üzerine oturduğunda işler karmaşıklaşıyor... Yağ henüz ince kıvamlı değilken, pistonlar ve silindir duvarları arasındaki toleranslar tam anlamıyla kapanmamış halde çalışmaya başlıyor. Titreşim buradan geliyor, başka yerden değil.
Yakıt enjeksiyonu meselesine girmeden geçmek olmaz. S Serisi'nin dizel versiyonlarında, özellikle OM642 ve OM656 bloklarında, enjektörler soğukta tam püskürtme profilini tutturamıyor. Enjeksiyon zamanlaması kayıyor, yanma odası sıcaklığı yeterli değil, yakıt tam yanmıyor... Sonuç? O tanıdık "drrr drrr" titreşimi. Abi ya, bu arabanın fiyatına bak bir de bu sese bak diyorsun haklı olarak.
Ateşleme sırası da bu işin içinde. Dört silindirli araçlarda bu sorun daha belirgin ama S Serisi'nin altı ve sekiz silindirli motorlarında da görmezden gelinecek bir durum değil. Soğuk çalışmada silindirlerin ateşleme dengesi bozuluyor, her silindir aynı anda aynı güçle yanmıyor. Biri biraz geri kalıyor, diğeri öne geçiyor... Motor titriyor.
Buji meselesini atlayan çok oluyor. Benzinli S Serisi sahipleri özellikle dikkat etmeli. Bujiler ömrünü tamamlamış ya da kısmen yorulmuşsa, soğuk çalışmada ateşleme zayıflıyor. Zayıf ateşleme düzensiz yanmaya dönüşüyor, düzensiz yanma titreşime. Vallahi bu kadar doğrusal bir süreç ki insan neden daha önce düşünmedi diye kendine kızıyor.
Soğuk hava koşullarında yakıt-hava karışım oranı da otomatik olarak zenginleşir. Motor kontrol ünitesi bunu yapar, kasıtlı olarak yapar. Ama bu zengin karışım, egzoz sistemi henüz çalışma sıcaklığına ulaşmadan yanmayı düzensizleştirebilir. Lambda sensörü soğukken kapalı döngü kontrolü devreye girmiyor, motor açık döngüde çalışıyor... Açık döngü demek daha az hassas demek.
Şu an aklına şu geliyor olabilir: "Tamam ama benim arabam her sabah böyle yapıyor, normal mi?" Normal değil, ama yaygın. İki farklı şey bunlar. Araç soğukken hafif bir titreşim göstermesi bir dereceye kadar kabul edilebilir; ancak 30-40 saniyeyi geçip ısındıktan sonra da devam ediyorsa, orada bir sorun var demektir.
Motor takozu da bu denklemin içinde. S Serisi'nde motor takozu yıprandığında, soğuk çalışmadaki titreşim gövdeye daha fazla iletiliyor. Normalde sönümlenmesi gereken salınım, direksiyona, döşemeye, hatta ayaklarınıza kadar geliyor. Takozlar sağlamsa bu titreşim büyük ölçüde yutulur; yıpranmışsa arabayı sanki farklı bir araçmış gibi hissettiriyor.
Turbo şarjlı motorlarda bir de turbo gecikmesi meselesi var. Soğuk çalışmada turbo yağı henüz tam dolaşmadığı için sistem biraz gergin çalışıyor. Bu gerginlik, motor devrini dengesiz tutuyor. Bilhassa rölantide, turbo yağ basıncı dengelenmeden önce motor adeta ne yapacağını bilemez hale geliyor...
Peki ne yapmalı? Önce panik yok. Aracı çalıştırdıktan sonra hemen yola çıkmak yerine 30-60 saniye beklemek, bu süreçlerin büyük bölümünü kendi kendine çözdürüyor. Soğuk çalışma zenginleştirmesi tamamlanıyor, yağ dolaşıma giriyor, motor sıcaklığı dengeleniyor. Ama bu bekleme süresi geçtikten sonra da sarsıntı sürüyorsa, enjektör testi, buji kontrolü ve motor takozu muayenesi sırasıyla yapılmalı.
Son olarak şunu söylemek lazım: Mercedes S Serisi, toleransları son derece dar tutulmuş bir mühendislik ürünü. Bu darlık, onu hem olağanüstü hem de kırılgan yapıyor. Soğukta yaşanan titreşim çoğu zaman bir bileşenin tamamen bozulmasından değil, birkaç faktörün aynı anda olumsuz çakışmasından kaynaklanıyor. Bakımını zamanında yaptırmış, doğru yağı kullanan bir S Serisi bu titreşimi ya hiç göstermez ya da birkaç saniyede geçirir. Gerisi zaten konuşmaya değmez.
Motor yağı düşük sıcaklıkta koyulaşır. Bu kadar basit. Ama bu basit gerçek, hassas mühendisliğin üzerine oturduğunda işler karmaşıklaşıyor... Yağ henüz ince kıvamlı değilken, pistonlar ve silindir duvarları arasındaki toleranslar tam anlamıyla kapanmamış halde çalışmaya başlıyor. Titreşim buradan geliyor, başka yerden değil.
Yakıt enjeksiyonu meselesine girmeden geçmek olmaz. S Serisi'nin dizel versiyonlarında, özellikle OM642 ve OM656 bloklarında, enjektörler soğukta tam püskürtme profilini tutturamıyor. Enjeksiyon zamanlaması kayıyor, yanma odası sıcaklığı yeterli değil, yakıt tam yanmıyor... Sonuç? O tanıdık "drrr drrr" titreşimi. Abi ya, bu arabanın fiyatına bak bir de bu sese bak diyorsun haklı olarak.
Ateşleme sırası da bu işin içinde. Dört silindirli araçlarda bu sorun daha belirgin ama S Serisi'nin altı ve sekiz silindirli motorlarında da görmezden gelinecek bir durum değil. Soğuk çalışmada silindirlerin ateşleme dengesi bozuluyor, her silindir aynı anda aynı güçle yanmıyor. Biri biraz geri kalıyor, diğeri öne geçiyor... Motor titriyor.
Buji meselesini atlayan çok oluyor. Benzinli S Serisi sahipleri özellikle dikkat etmeli. Bujiler ömrünü tamamlamış ya da kısmen yorulmuşsa, soğuk çalışmada ateşleme zayıflıyor. Zayıf ateşleme düzensiz yanmaya dönüşüyor, düzensiz yanma titreşime. Vallahi bu kadar doğrusal bir süreç ki insan neden daha önce düşünmedi diye kendine kızıyor.
Soğuk hava koşullarında yakıt-hava karışım oranı da otomatik olarak zenginleşir. Motor kontrol ünitesi bunu yapar, kasıtlı olarak yapar. Ama bu zengin karışım, egzoz sistemi henüz çalışma sıcaklığına ulaşmadan yanmayı düzensizleştirebilir. Lambda sensörü soğukken kapalı döngü kontrolü devreye girmiyor, motor açık döngüde çalışıyor... Açık döngü demek daha az hassas demek.
Şu an aklına şu geliyor olabilir: "Tamam ama benim arabam her sabah böyle yapıyor, normal mi?" Normal değil, ama yaygın. İki farklı şey bunlar. Araç soğukken hafif bir titreşim göstermesi bir dereceye kadar kabul edilebilir; ancak 30-40 saniyeyi geçip ısındıktan sonra da devam ediyorsa, orada bir sorun var demektir.
Motor takozu da bu denklemin içinde. S Serisi'nde motor takozu yıprandığında, soğuk çalışmadaki titreşim gövdeye daha fazla iletiliyor. Normalde sönümlenmesi gereken salınım, direksiyona, döşemeye, hatta ayaklarınıza kadar geliyor. Takozlar sağlamsa bu titreşim büyük ölçüde yutulur; yıpranmışsa arabayı sanki farklı bir araçmış gibi hissettiriyor.
Turbo şarjlı motorlarda bir de turbo gecikmesi meselesi var. Soğuk çalışmada turbo yağı henüz tam dolaşmadığı için sistem biraz gergin çalışıyor. Bu gerginlik, motor devrini dengesiz tutuyor. Bilhassa rölantide, turbo yağ basıncı dengelenmeden önce motor adeta ne yapacağını bilemez hale geliyor...
Peki ne yapmalı? Önce panik yok. Aracı çalıştırdıktan sonra hemen yola çıkmak yerine 30-60 saniye beklemek, bu süreçlerin büyük bölümünü kendi kendine çözdürüyor. Soğuk çalışma zenginleştirmesi tamamlanıyor, yağ dolaşıma giriyor, motor sıcaklığı dengeleniyor. Ama bu bekleme süresi geçtikten sonra da sarsıntı sürüyorsa, enjektör testi, buji kontrolü ve motor takozu muayenesi sırasıyla yapılmalı.
Son olarak şunu söylemek lazım: Mercedes S Serisi, toleransları son derece dar tutulmuş bir mühendislik ürünü. Bu darlık, onu hem olağanüstü hem de kırılgan yapıyor. Soğukta yaşanan titreşim çoğu zaman bir bileşenin tamamen bozulmasından değil, birkaç faktörün aynı anda olumsuz çakışmasından kaynaklanıyor. Bakımını zamanında yaptırmış, doğru yağı kullanan bir S Serisi bu titreşimi ya hiç göstermez ya da birkaç saniyede geçirir. Gerisi zaten konuşmaya değmez.
