OpalCrescendo
Kayıtlı Kullanıcı
Fren disklerine bakmayı erteleyenlerden miydik biz de... Evet, çoğumuz öyle. Mercedes C serisi kullanıyorsun, araba sağlam, motor güçlü, her şey tamam gibi görünüyor. Ama fren sistemi o kadar sessiz bozulur ki, fark ettiğinde iş işten geçmiş olur. Disk kalınlığı kritik bir eşiğin altına düştüğünde hidrolik basınç altında disk yüzeyi çarpılabilir, bu da pedala bastığında hissedilen titreşimin ta kendisidir. Bunu bir kez yaşadıysan bilirsin.
Ön tekerlekten başlamak lazım her zaman. C serisi W205 veya W204 gövdeli araçlarda ön fren diskleri genellikle 330 mm çapında ve yeni hâliyle 28 mm kalınlığında gelir. Ama bu kalınlık zamanla törpülenir. Minimum kullanım kalınlığı 25,4 mm'nin altına düştüğünde disk artık ömrünü tamamlamış demektir. Bunu ölçmek için mikrometre şart, kumpas da olur ama mikrometre daha sağlıklı sonuç verir. Diskin birkaç farklı noktasından ölçüm al, tek noktaya bakma, çünkü disk her yerde eşit aşınmaz...
Vallahi gözle de çok şey anlaşılır aslında. Disk yüzeyine bak, derin çizikler var mı? Parmak tırnağını çiziğe daya, tırnak takılıyorsa o çizik ciddi demektir. Yüzey pas tutmuş olabilir, bu normal, araç birkaç gün beklemiş olabilir. Ama pas değil de korozyon varsa, yani disk yüzeyinde çukurlaşmış, dalgalanmış, katmanlı bir görünüm varsa, bu çok farklı bir hikâye. Korozyon disk metalini içeriden çürütür, yüzey düzgün görünse bile yapısal bütünlük bozulmuş olabilir.
Diskin iç yüzü dışarıdan görünmez ya, işte asıl dert orası. Tekeri sökmeden iç disk yüzeyini görmek neredeyse imkânsız. Ama bir el feneri ve biraz sabırla çok şey yapılabilir. Tekerleği tam dönük konuma getir, direksiyon tam sola ya da sağa kırılmış hâlde, ve feneri kampana boşluğundan içeri sok. İç yüzeyde dış yüzeyden daha fazla aşınma görüyorsan, bu kaliper pistonunun tam geri çekilmediğine işaret eder. Kaliper arızası bu demek. Disk değiştirsen de fayda etmez, kaliperle birlikte çözmen lazım.
Bir de şu var... Disk kenarına bak. Diskin dış kenarı ile fren balatanın temas ettiği yüzey arasında belirgin bir basamak oluşmuşsa, yani disk ortası aşınmış kenarı yüksek kalmışsa, bu basamak 1,5 mm'yi geçtiğinde iş kritik bölgeye girmiş demektir. Bu basamağı elle de hissedebilirsin, parmağını diskin kenarından ortasına doğru sürdür. Takılıyorsa, o basamak var demektir. Abi bu kadar basit.
Isı çatlakları ayrı bir konu, onları gözden kaçırmak çok kolay. Disk yüzeyinde ince saç teli gibi çatlaklar görüyorsan, bunlar termal stres çatlakları. Özellikle uzun dağ yokuşlarında veya sert frenleme sonrası soğuma döneminde oluşur. Bu çatlaklar başlangıçta masum görünür ama ani frenleme anında disk bu çatlık noktadan kırılabilir. Mercedes C serisi ağır bir araç, 1.500-1.700 kg arasında seyreder, o kiloyu durdurmak için frene ne kadar yüklenildiğini düşün bir...
Frene bastığında direksiyon titreşiyorsa, ya da pedalın altından nabız gibi atan bir his geliyorsa, disk çarpılmış olabilir. Disk çarpılması genellikle düzensiz ısı dağılımından kaynaklanır. W204 C serisi araçlarda bu şikâyet özellikle 60.000-80.000 km aralığında sık görülür. Çarpılmayı ölçmek için bir saat kadranı göstergesi lazım, diskin yüzeyine temas ettirip tekerleği döndürürsün, 0,1 mm'nin üzerinde sapma varsa disk artık tamir değil değişim ister.
Fren balatası ile diski birlikte değerlendirmek şart, ikisini ayrı ayrı düşünme. Balata kalınlığı 2 mm'nin altına inmişse disk ne kadar iyi olursa olsun frenleme performansı düşer. Bazı Mercedes C serisi modellerde elektronik balata aşınma sensörü var, bu sensör gösterge panelinde uyarı verir. Ama sensör her zaman doğru çalışmayabilir, sensör kablosu kopmuş ya da sensör kendisi arızalanmış olabilir. Dolayısıyla sadece lambaya bakıp geçme, gözle de kontrol et...
Disk kontrolünü ne zaman yapacaksın? Her 20.000 km'de bir bakmak mantıklı. Ama bunu bir alışkanlık hâline getirirsen, her lastik değişiminde de bir göz atmak zor değil. Servis sana söyler mi? Söyler, ama bazen söylediğinde iş çoktan geçmiş olur. Biz kendi arabamızı kendimiz takip etmek zorundayız, bu bir sorumluluk meselesi, aynı zamanda güvenlik meselesi. Arkanda araç varken frene bastığında diskin seni tutup tutmayacağını bilmek, o his başka bir his.
Ön tekerlekten başlamak lazım her zaman. C serisi W205 veya W204 gövdeli araçlarda ön fren diskleri genellikle 330 mm çapında ve yeni hâliyle 28 mm kalınlığında gelir. Ama bu kalınlık zamanla törpülenir. Minimum kullanım kalınlığı 25,4 mm'nin altına düştüğünde disk artık ömrünü tamamlamış demektir. Bunu ölçmek için mikrometre şart, kumpas da olur ama mikrometre daha sağlıklı sonuç verir. Diskin birkaç farklı noktasından ölçüm al, tek noktaya bakma, çünkü disk her yerde eşit aşınmaz...
Vallahi gözle de çok şey anlaşılır aslında. Disk yüzeyine bak, derin çizikler var mı? Parmak tırnağını çiziğe daya, tırnak takılıyorsa o çizik ciddi demektir. Yüzey pas tutmuş olabilir, bu normal, araç birkaç gün beklemiş olabilir. Ama pas değil de korozyon varsa, yani disk yüzeyinde çukurlaşmış, dalgalanmış, katmanlı bir görünüm varsa, bu çok farklı bir hikâye. Korozyon disk metalini içeriden çürütür, yüzey düzgün görünse bile yapısal bütünlük bozulmuş olabilir.
Diskin iç yüzü dışarıdan görünmez ya, işte asıl dert orası. Tekeri sökmeden iç disk yüzeyini görmek neredeyse imkânsız. Ama bir el feneri ve biraz sabırla çok şey yapılabilir. Tekerleği tam dönük konuma getir, direksiyon tam sola ya da sağa kırılmış hâlde, ve feneri kampana boşluğundan içeri sok. İç yüzeyde dış yüzeyden daha fazla aşınma görüyorsan, bu kaliper pistonunun tam geri çekilmediğine işaret eder. Kaliper arızası bu demek. Disk değiştirsen de fayda etmez, kaliperle birlikte çözmen lazım.
Bir de şu var... Disk kenarına bak. Diskin dış kenarı ile fren balatanın temas ettiği yüzey arasında belirgin bir basamak oluşmuşsa, yani disk ortası aşınmış kenarı yüksek kalmışsa, bu basamak 1,5 mm'yi geçtiğinde iş kritik bölgeye girmiş demektir. Bu basamağı elle de hissedebilirsin, parmağını diskin kenarından ortasına doğru sürdür. Takılıyorsa, o basamak var demektir. Abi bu kadar basit.
Isı çatlakları ayrı bir konu, onları gözden kaçırmak çok kolay. Disk yüzeyinde ince saç teli gibi çatlaklar görüyorsan, bunlar termal stres çatlakları. Özellikle uzun dağ yokuşlarında veya sert frenleme sonrası soğuma döneminde oluşur. Bu çatlaklar başlangıçta masum görünür ama ani frenleme anında disk bu çatlık noktadan kırılabilir. Mercedes C serisi ağır bir araç, 1.500-1.700 kg arasında seyreder, o kiloyu durdurmak için frene ne kadar yüklenildiğini düşün bir...
Frene bastığında direksiyon titreşiyorsa, ya da pedalın altından nabız gibi atan bir his geliyorsa, disk çarpılmış olabilir. Disk çarpılması genellikle düzensiz ısı dağılımından kaynaklanır. W204 C serisi araçlarda bu şikâyet özellikle 60.000-80.000 km aralığında sık görülür. Çarpılmayı ölçmek için bir saat kadranı göstergesi lazım, diskin yüzeyine temas ettirip tekerleği döndürürsün, 0,1 mm'nin üzerinde sapma varsa disk artık tamir değil değişim ister.
Fren balatası ile diski birlikte değerlendirmek şart, ikisini ayrı ayrı düşünme. Balata kalınlığı 2 mm'nin altına inmişse disk ne kadar iyi olursa olsun frenleme performansı düşer. Bazı Mercedes C serisi modellerde elektronik balata aşınma sensörü var, bu sensör gösterge panelinde uyarı verir. Ama sensör her zaman doğru çalışmayabilir, sensör kablosu kopmuş ya da sensör kendisi arızalanmış olabilir. Dolayısıyla sadece lambaya bakıp geçme, gözle de kontrol et...
Disk kontrolünü ne zaman yapacaksın? Her 20.000 km'de bir bakmak mantıklı. Ama bunu bir alışkanlık hâline getirirsen, her lastik değişiminde de bir göz atmak zor değil. Servis sana söyler mi? Söyler, ama bazen söylediğinde iş çoktan geçmiş olur. Biz kendi arabamızı kendimiz takip etmek zorundayız, bu bir sorumluluk meselesi, aynı zamanda güvenlik meselesi. Arkanda araç varken frene bastığında diskin seni tutup tutmayacağını bilmek, o his başka bir his.
