SaffronPendulum
Kayıtlı Kullanıcı
Yaz ortasında klimayı açıyorsun, fan dönüyor, ses geliyor ama... serin hava yok. Sıcak hava üflüyor adeta. İşte tam o an aklına geliyor: acaba gaz mı kaçırdı?
Mercedes sahipleri bu durumu çok iyi bilir. Özellikle R134a veya R1234yf soğutucu akışkanı kullanan modellerde kompresör çalışıyor gibi görünse de sistemde yeterli basınç kalmamışsa klima adeta boşa döner. Abi, kompresör çalışıyor diye gaz var demek değil bu. Tam tersi, bazen kompresör daha çok çalışır çünkü yetersiz basınçta kendini zorlar.
Gaz kaçağını bulmak biraz dedektiflik işi aslında. Servis teknisyenleri genellikle üç yönteme başvurur: UV boyalı sızdırmazlık testi, elektronik gaz dedektörü ve kabarcık testi. Bunların her biri farklı bir şeyi yakalar. UV yöntemi görsel, dedektör kimyasal, kabarcık ise mekanik bir kontrol sunar. Üçünü birden uygulamak mümkün mü? Evet. Çoğu usta sadece birini yapar, ama iyisi budur.
Fluorescent boya yöntemi şöyle çalışır: sisteme özel UV boyası enjekte edilir, araç bir süre çalıştırılır, sonra teknisyen mor ışık lambası tutarak tüm hortum bağlantılarına, kondansatöre, kompresöre ve evaporatöre bakar. Kaçak olan noktada sarımsı-yeşil bir parlaklık oluşur. Gözle görülür, net bir şekilde. Ama şunu da söylemek lazım, eski kaçaklar bazen o kadar küçük olur ki UV bile tutturamaz...
Elektronik dedektörler bu konuda daha hassastır. Özellikle R1234yf kullanan yeni Mercedes modelleri için kalibre edilmiş cihazlar gerekir. Cihaz, ortamdaki soğutucu akışkan moleküllerini algılar ve bip sesi verir. Kompresör bağlantısı, servis valfleri, kondansatör köşeleri, hortum kelepçeleri... bunların hepsinin üzerinden tek tek geçmek gerekir. Acele edilirse kaçak gözden kaçar. Vallahi bu iş sabır işi.
Evaporatör meselesi ayrı bir baş ağrısıdır. Mercedes'lerde evaporatör genellikle torpido arkasında, göğüs panelinin içinde saklanır. Oraya ulaşmak için bazen tüm iç döşeme sökülür. Kaçak evaporatördeyse iş ciddi çaplı bir demontaj gerektirir. Ama tespit edilmeden önce şunu kontrol etmek gerekir: araçtan klima çalışırken yoğuşma suyu düzgün akıyor mu? Evaporatör kaçağında bazen içeri su sızar gibi bir nem hissi olur, tuhaf bir koku gelir, hatta halı ıslanır. Bunlar dolaylı işaretler tabii, kesin tanı değil.
Kompresör yağı da önemli bir ipucu verir. Soğutucu akışkan kaçarken beraberinde kompresör yağını da sürükler. Kaçak noktasında zamanla yağlı bir tortu birikir. Teknisyen bu tozu veya yapışkanlığı görünce "işte burada" der. Kondansatör ön yüzeyinde, hortum rakoru etrafında, kompresör çıkış bağlantısında bu belirtiye sıkça rastlanır.
Peki ya sürücü ne yapabilir kendi başına? Çok sınırlı şeyler aslında. Klimayı açıp üfleyen havanın gerçekten soğuyup soğumadığına bakmak, kompresörün devreye girip girmediğini dinlemek, motor bölmesinde yağlı iz veya toz birikmesi olup olmadığını gözlemlemek. Bunlar ilk ipuçları olabilir. Ama teşhis için mutlaka manifold manometre seti veya dijital basınç ölçer gerekir. Düşük taraf basıncı normalin altındaysa... zaten söylemeye gerek yok.
R1234yf kullanan modellerde dikkat edilmesi gereken başka bir şey var. Bu akışkan yanıcı bir kimyasal. Eski R134a gibi değil. Kaçak tespiti sırasında ateşleme kaynakları, kıvılcım riski ciddi önem taşır. Profesyonel ortamda yapılması gereken bir işlem bu yüzden. Bilgi sahibi olmadan alet tutmak burada gerçekten tehlikeli olabilir.
Sonuç olarak şunu söylemek gerekir: Mercedes kliması gaz kaçırıyorsa sadece gaz doldurmak çözüm değildir. Kaçak bulunmadan yapılan her gaz dolumu kısa sürede tekrar boşalır. Hem para gider hem sorun devam eder. Kaçak tespiti, onarım, ardından gaz dolumu... bu sıra değişmez. Değiştirmeye çalışanlar genellikle birkaç ay sonra aynı yerde bulur kendini.
Mercedes sahipleri bu durumu çok iyi bilir. Özellikle R134a veya R1234yf soğutucu akışkanı kullanan modellerde kompresör çalışıyor gibi görünse de sistemde yeterli basınç kalmamışsa klima adeta boşa döner. Abi, kompresör çalışıyor diye gaz var demek değil bu. Tam tersi, bazen kompresör daha çok çalışır çünkü yetersiz basınçta kendini zorlar.
Gaz kaçağını bulmak biraz dedektiflik işi aslında. Servis teknisyenleri genellikle üç yönteme başvurur: UV boyalı sızdırmazlık testi, elektronik gaz dedektörü ve kabarcık testi. Bunların her biri farklı bir şeyi yakalar. UV yöntemi görsel, dedektör kimyasal, kabarcık ise mekanik bir kontrol sunar. Üçünü birden uygulamak mümkün mü? Evet. Çoğu usta sadece birini yapar, ama iyisi budur.
Fluorescent boya yöntemi şöyle çalışır: sisteme özel UV boyası enjekte edilir, araç bir süre çalıştırılır, sonra teknisyen mor ışık lambası tutarak tüm hortum bağlantılarına, kondansatöre, kompresöre ve evaporatöre bakar. Kaçak olan noktada sarımsı-yeşil bir parlaklık oluşur. Gözle görülür, net bir şekilde. Ama şunu da söylemek lazım, eski kaçaklar bazen o kadar küçük olur ki UV bile tutturamaz...
Elektronik dedektörler bu konuda daha hassastır. Özellikle R1234yf kullanan yeni Mercedes modelleri için kalibre edilmiş cihazlar gerekir. Cihaz, ortamdaki soğutucu akışkan moleküllerini algılar ve bip sesi verir. Kompresör bağlantısı, servis valfleri, kondansatör köşeleri, hortum kelepçeleri... bunların hepsinin üzerinden tek tek geçmek gerekir. Acele edilirse kaçak gözden kaçar. Vallahi bu iş sabır işi.
Evaporatör meselesi ayrı bir baş ağrısıdır. Mercedes'lerde evaporatör genellikle torpido arkasında, göğüs panelinin içinde saklanır. Oraya ulaşmak için bazen tüm iç döşeme sökülür. Kaçak evaporatördeyse iş ciddi çaplı bir demontaj gerektirir. Ama tespit edilmeden önce şunu kontrol etmek gerekir: araçtan klima çalışırken yoğuşma suyu düzgün akıyor mu? Evaporatör kaçağında bazen içeri su sızar gibi bir nem hissi olur, tuhaf bir koku gelir, hatta halı ıslanır. Bunlar dolaylı işaretler tabii, kesin tanı değil.
Kompresör yağı da önemli bir ipucu verir. Soğutucu akışkan kaçarken beraberinde kompresör yağını da sürükler. Kaçak noktasında zamanla yağlı bir tortu birikir. Teknisyen bu tozu veya yapışkanlığı görünce "işte burada" der. Kondansatör ön yüzeyinde, hortum rakoru etrafında, kompresör çıkış bağlantısında bu belirtiye sıkça rastlanır.
Peki ya sürücü ne yapabilir kendi başına? Çok sınırlı şeyler aslında. Klimayı açıp üfleyen havanın gerçekten soğuyup soğumadığına bakmak, kompresörün devreye girip girmediğini dinlemek, motor bölmesinde yağlı iz veya toz birikmesi olup olmadığını gözlemlemek. Bunlar ilk ipuçları olabilir. Ama teşhis için mutlaka manifold manometre seti veya dijital basınç ölçer gerekir. Düşük taraf basıncı normalin altındaysa... zaten söylemeye gerek yok.
R1234yf kullanan modellerde dikkat edilmesi gereken başka bir şey var. Bu akışkan yanıcı bir kimyasal. Eski R134a gibi değil. Kaçak tespiti sırasında ateşleme kaynakları, kıvılcım riski ciddi önem taşır. Profesyonel ortamda yapılması gereken bir işlem bu yüzden. Bilgi sahibi olmadan alet tutmak burada gerçekten tehlikeli olabilir.
Sonuç olarak şunu söylemek gerekir: Mercedes kliması gaz kaçırıyorsa sadece gaz doldurmak çözüm değildir. Kaçak bulunmadan yapılan her gaz dolumu kısa sürede tekrar boşalır. Hem para gider hem sorun devam eder. Kaçak tespiti, onarım, ardından gaz dolumu... bu sıra değişmez. Değiştirmeye çalışanlar genellikle birkaç ay sonra aynı yerde bulur kendini.
