SaffronPeony
Kayıtlı Kullanıcı
Marş rölesi arızası, sürücülerin büyük çoğunluğunun farkında olmadan yıllarca görmezden geldiği, ancak bir sabah anahtarı çevirdiğinde araçtan tek ses çıkmadığında aniden hayatın ortasına düşürdüğü o sinsi arızaların başında gelir. Çoğu insan akla ilk gelen şüpheliyi arar: aküyü. Oysa iş çok daha ince bir yerde yatıyor olabilir.
Röle dediğimiz şey aslında küçük bir elektrik kapısıdır. Anahtarı çevirdiğinizde o kapı açılır, akım marş motoruna ulaşır ve motor döner. Kapı açılmazsa... hiçbir şey olmaz. Sessizlik. İşte bu sessizlik çok şey anlatır, abi, ama dinlemesini bilmek lazım.
Araç hiç ses çıkarmadan ölü gibi oturuyorsa bu tablo rölede bir şeylerin koptuğuna işaret edebilir. Akü tamamen dolu, ışıklar yanıyor, her şey normal görünüyor ama kontak çevirince... tık bile yok. Bu tam anlamıyla röle arızasının klasik tablosudur. Tek tık sesi gelen durumlarda ise iş biraz daha karmaşıklaşır; orada akü mi zayıf, marş motoru mu çekiyor, yoksa röle mi aralıklı çalışıyor diye ayrıştırmak gerekir.
Sıcakta çalışıp soğukta çalışmıyor ya da tam tersi... Bu tutarsız davranış rölenin içindeki kontakların ısıya bağlı genleşip büzüldüğünü gösterir. Vallahi bu tür arızalar en sinir bozucu olanlardır çünkü servise götürdüğünüzde araç gayet güzel çalışır, teknisyen bir şey bulamaz, siz de aptal gibi dönersiniz eve.
Bir de şu var: Marş rölesi bazen çalışır gibi yapar ama marşı döndürmez. Kontak anahtarını çevirirsiniz, içeride bir tıklama sesi duyarsınız, ama motor dönmez. Bu sefer röle elektriği geçiriyor ama temas yüzeyleri o kadar aşınmış ki yeterli akımı taşıyamıyor. Yani röle yaşıyor ama çalışmıyor. İkisi çok farklı şeydir.
Teşhis koymak için en basit yöntem röleyi çıkarıp yerine sağlam bir röle takmaktır. Araçta genellikle aynı tipten birkaç röle bulunur, sigorta kutusuna bakın, aynı pin yapısına sahip bir röle varsa onu geçici olarak marş rölesinin yerine takın. Araç çalışıyorsa eski röle gidiyordu demektir. Bilmeyenler bunu duyduktan sonra "aa bu kadar mı kolaymış" diye düşünür...
Multimetre ile de test yapılabilir. Rölenin iki ucu arasında süreklilik testi yapılır, kontaklar kapandığında devre tamamlanıyorsa röle sağlamdır. Ama bu yöntemi uygulamak için rölenin nasıl çalıştığını bilmek gerekir; körü körüne ölçüm yapılırsa yanlış sonuç alınır. Röle dört pinli veya beş pinli olabilir, hangisinin ne işe yaradığını bilmeden prob tutmak vakit kaybından ibarettir.
Araç bazen çalışıyor bazen çalışmıyor diyorsanız bu aralıklı arıza çok ciddi bir ipucudur. Elektrik arızalarında aralıklı çalışma her zaman şüpheyle karşılanmalıdır; bu ya bağlantı gevşekliğidir ya röle içi temas bozukluğudur ya da kablo hasarıdır. Üçü de röle ile doğrudan ilgilidir. Sabah çalışıp akşam çalışmıyorsa, soğukta sorun çıkarıp ısınınca düzeliyorsa... bu tablo röleyi işaret ediyor olabilir.
Marş rölesinin yeri araçtan araca değişir. Genellikle motor bölmesindeki sigorta ve röle kutusunda bulunur, bazı araçlarda ise iç mekân sigorta kutusunda saklanmıştır. Araç el kitabı bu konuda en güvenilir kaynaktır; el kitabı yoksa internet üzerinden araç modeli ve yılına göre röle diyagramı bulunabilir. Kutuyu açtığınızda her rölenin üzerinde veya kapak içinde bir şema olur, o şemaya bakın.
Röle değişimi pahalı bir işlem değildir. Parça olarak birkaç yüz lira civarında bir maliyet söz konusudur, işçilik de minimaldır. Ama teşhis yanlış konulursa akü değiştirilir, marş motoru söktürülür, onlarca iş yaptırılır ve sorun yerinde kalır. Asıl masraf bilgisizlikten çıkar, parçadan değil.
Son olarak şunu söylemek gerekir: Bir arıza belirtisi tek başına hiçbir zaman kesin teşhis vermez. Araç çalışmıyorsa akü, marş motoru, marş rölesi, kontak anahtarı ve kablo bağlantıları hepsi birlikte değerlendirilmelidir. Röle bunların içinde en ucuz ve en kolay değiştirilendir. Bu yüzden şüphe duyulduğunda ilk denenmesi gereken yer de orası olmalıdır.
Röle dediğimiz şey aslında küçük bir elektrik kapısıdır. Anahtarı çevirdiğinizde o kapı açılır, akım marş motoruna ulaşır ve motor döner. Kapı açılmazsa... hiçbir şey olmaz. Sessizlik. İşte bu sessizlik çok şey anlatır, abi, ama dinlemesini bilmek lazım.
Araç hiç ses çıkarmadan ölü gibi oturuyorsa bu tablo rölede bir şeylerin koptuğuna işaret edebilir. Akü tamamen dolu, ışıklar yanıyor, her şey normal görünüyor ama kontak çevirince... tık bile yok. Bu tam anlamıyla röle arızasının klasik tablosudur. Tek tık sesi gelen durumlarda ise iş biraz daha karmaşıklaşır; orada akü mi zayıf, marş motoru mu çekiyor, yoksa röle mi aralıklı çalışıyor diye ayrıştırmak gerekir.
Sıcakta çalışıp soğukta çalışmıyor ya da tam tersi... Bu tutarsız davranış rölenin içindeki kontakların ısıya bağlı genleşip büzüldüğünü gösterir. Vallahi bu tür arızalar en sinir bozucu olanlardır çünkü servise götürdüğünüzde araç gayet güzel çalışır, teknisyen bir şey bulamaz, siz de aptal gibi dönersiniz eve.
Bir de şu var: Marş rölesi bazen çalışır gibi yapar ama marşı döndürmez. Kontak anahtarını çevirirsiniz, içeride bir tıklama sesi duyarsınız, ama motor dönmez. Bu sefer röle elektriği geçiriyor ama temas yüzeyleri o kadar aşınmış ki yeterli akımı taşıyamıyor. Yani röle yaşıyor ama çalışmıyor. İkisi çok farklı şeydir.
Teşhis koymak için en basit yöntem röleyi çıkarıp yerine sağlam bir röle takmaktır. Araçta genellikle aynı tipten birkaç röle bulunur, sigorta kutusuna bakın, aynı pin yapısına sahip bir röle varsa onu geçici olarak marş rölesinin yerine takın. Araç çalışıyorsa eski röle gidiyordu demektir. Bilmeyenler bunu duyduktan sonra "aa bu kadar mı kolaymış" diye düşünür...
Multimetre ile de test yapılabilir. Rölenin iki ucu arasında süreklilik testi yapılır, kontaklar kapandığında devre tamamlanıyorsa röle sağlamdır. Ama bu yöntemi uygulamak için rölenin nasıl çalıştığını bilmek gerekir; körü körüne ölçüm yapılırsa yanlış sonuç alınır. Röle dört pinli veya beş pinli olabilir, hangisinin ne işe yaradığını bilmeden prob tutmak vakit kaybından ibarettir.
Araç bazen çalışıyor bazen çalışmıyor diyorsanız bu aralıklı arıza çok ciddi bir ipucudur. Elektrik arızalarında aralıklı çalışma her zaman şüpheyle karşılanmalıdır; bu ya bağlantı gevşekliğidir ya röle içi temas bozukluğudur ya da kablo hasarıdır. Üçü de röle ile doğrudan ilgilidir. Sabah çalışıp akşam çalışmıyorsa, soğukta sorun çıkarıp ısınınca düzeliyorsa... bu tablo röleyi işaret ediyor olabilir.
Marş rölesinin yeri araçtan araca değişir. Genellikle motor bölmesindeki sigorta ve röle kutusunda bulunur, bazı araçlarda ise iç mekân sigorta kutusunda saklanmıştır. Araç el kitabı bu konuda en güvenilir kaynaktır; el kitabı yoksa internet üzerinden araç modeli ve yılına göre röle diyagramı bulunabilir. Kutuyu açtığınızda her rölenin üzerinde veya kapak içinde bir şema olur, o şemaya bakın.
Röle değişimi pahalı bir işlem değildir. Parça olarak birkaç yüz lira civarında bir maliyet söz konusudur, işçilik de minimaldır. Ama teşhis yanlış konulursa akü değiştirilir, marş motoru söktürülür, onlarca iş yaptırılır ve sorun yerinde kalır. Asıl masraf bilgisizlikten çıkar, parçadan değil.
Son olarak şunu söylemek gerekir: Bir arıza belirtisi tek başına hiçbir zaman kesin teşhis vermez. Araç çalışmıyorsa akü, marş motoru, marş rölesi, kontak anahtarı ve kablo bağlantıları hepsi birlikte değerlendirilmelidir. Röle bunların içinde en ucuz ve en kolay değiştirilendir. Bu yüzden şüphe duyulduğunda ilk denenmesi gereken yer de orası olmalıdır.
