CrimsonFjord
Kayıtlı Kullanıcı
Arabanın her sabah sorunsuz çalışmasını istiyorsun, kimse istemez mi ki... Ama bir gün marşa basıyorsun, bir şeyler eksik gibi hissettiriyor sana. Motor çalışıyor, ama bir tuhaflık var. Tam olarak neyin yanlış olduğunu söyleyemiyorsun, sadece hissediyorsun. İşte tam bu noktada alternatör regülatörü denen o küçücük ama sinsi parça devreye giriyor. Pek çok sürücü bu parçanın varlığından bile haberdar değil, zaten sorun da tam oradan çıkıyor.
Alternatör regülatörü aslında şöyle bir şey — arabanın elektrik sistemini dengede tutan bir nevi kapıcı. Motor çalışırken alternatör sürekli elektrik üretiyor, ama bu üretimi kontrol etmezsen ya akü patlar ya da tüm sistem yetersiz gerilimle çöküyor. Regülatör tam ortada durup "yeter" ya da "biraz daha" diyor. Bu denge bozulunca her şey birbirine giriyor, ama bunu fark etmek o kadar da kolay değil. Çünkü belirtiler başka arızaların belirtilerine çok benziyor, insanlar yıllarca yanlış parça değiştiriyor.
Akünü değiştirdin, olmadı. Marş motoruna baktırdın, sağlam dediler. Ama araba yine de zaman zaman seni yüzüstü bırakıyor. Soğuk havalarda özellikle... Sabah çalışıyor, akşam çalışmıyor, bir gün iyi bir gün kötü. Bu tutarsızlık zaten başlı başına bir ipucu aslında. Regülatör arızası böyle sinsi gider, seni şüpheye düşürür ama kesin bir şey söylemez kolay kolay. Vallahi en can sıkıcı arızalar da bunlar oluyor zaten.
Şimdi şunu düşün — arabanın gösterge panelinde akü ikaz lambası yanıyor mu arada bir? Bazen yanıp sönüyor, bazen tamamen sönüyor gibi mi yapıyor? Bu lamba normalde motor çalışırken hiç yanmaması gereken bir şey. Eğer yol ortasında birdenbire yanmaya başladıysa ve sen de "ama akü yeni, ne alaka" diye düşünüyorsan, dur bir dakika. Sorun akü olmayabilir. Regülatör gerilimi doğru tutamayınca bu lamba sana haber vermeye çalışıyor, ama sen onu akü sorunu sanıyorsun. İşte böyle başlıyor yanlış teşhis süreci.
Bir de şunu fark edeceksin belki — far ışıkların gece giderken titriyor mu ya da hız arttıkça parlaklaşıyor mu? Bu çok önemli bir işaret. Normal bir araçta motor hızı değişse de farların parlaklığı sabit kalır, çünkü regülatör gerilimi dengede tutar. Ama regülatör bozulunca motor hızına göre voltaj dalgalanıyor, bu da doğrudan ışıklara yansıyor. Bazı sürücüler bunu "far ampulü gidiyor" diye yorumluyor, değiştiriyor, aynı sorun devam ediyor. Değiştirecek bir şey yok ortada, sorun başka yerde.
Arabanı servise götürdüğünde iyi bir elektrikçi hemen multimetre alır, akü uçlarına bağlar, motoru çalıştırır. Boştayken ölçüm yaklaşık 13,8 ile 14,4 volt arasında olmalı. Bu aralığın altındaysa alternatör yeterli şarj üretemiyor demek. Üstündeyse — mesela 15 volt üzeriyse — regülatör "dur" diyemiyor, fazla gerilim sisteme akıyor demek. İkisi de kötü, ikisi de farklı sorunlara yol açıyor. Ama bu ölçümü kendin de yapabilirsin, ucuz bir multimetre ile. Gidip baktırmadan önce en azından bir fikrin olur.
Abi ya, bir de şu var ki çoğu insan atladığı için söylemek istiyorum — klima, müzik seti, ısıtmalı koltuk gibi şeyleri aynı anda açtığında araban titremeye ya da takılmaya başlıyor mu? Motor sesi değişiyor mu biraz? Bu yük altında regülatör yeterli gerilimi koruyamıyorsa sistem aniden çöküyor, araba sendeliyor. Bazı araçlarda bu o kadar belirgin ki direksiyonda bile titreme hissediyorsun. Çoğu zaman "motor arızası" diye gidiliyor servise, ama asıl mesele elektrik tarafında...
Bir de uzun süre park ettiğinde akü boşalıyorsa dikkat et. Yani arabayı üç gün bıraktın, dördüncü gün marşa bastın, akü bitmiş. Bunu "akü yaşlandı" diye geçiştirme hemen. Regülatör bozuksa akü hiçbir zaman tam şarj olmaz, yarım şarjla geziyor sürekli. Kısa mesafeli yolculuklar yapıyorsan bu daha da belirginleşiyor. Her seferinde aldığından daha azını geri veriyor sisteme, zamanla sıfıra iniyor. Yeni akü koysan da aynı şey olur, birkaç ay sonra yine aynı derde düşersin.
Regülatörün tamamen gitmesiyle kısmen bozulması arasında da fark var. Tamamen gidince araba zaten çalışmıyor ya da kısa sürede duruyor. Ama kısmen bozulunca seni haftalarca hatta aylarca oyalıyor. Bazen gayet iyi çalışıyor, bazen yüzüstü bırakıyor. Hava sıcaklığına göre değişiyor, rölantide mi yoksa yolda mı olduğuna göre değişiyor. Bu belirsizlik insanı çıldırtıyor, çünkü servise götürdüğünde "sorun bulamadık" diyorlar. Tam o gün iyi çalışmış çünkü. Böyle bir durumda ısrar et, voltaj ölçümü yaptır, kendi gözlerinle gör.
Son olarak şunu da söyleyeyim — bu arıza kendin de anlayabilirsin, çok teknik bir bilgi gerektirmiyor aslında. Gözlemci ol, arabanı tanı. Farlar titriyor mu, akü lambası yanıp sönüyor mu, yük altında motor sendiliyor mu, akü kısa sürede bitiyor mu...
Alternatör regülatörü aslında şöyle bir şey — arabanın elektrik sistemini dengede tutan bir nevi kapıcı. Motor çalışırken alternatör sürekli elektrik üretiyor, ama bu üretimi kontrol etmezsen ya akü patlar ya da tüm sistem yetersiz gerilimle çöküyor. Regülatör tam ortada durup "yeter" ya da "biraz daha" diyor. Bu denge bozulunca her şey birbirine giriyor, ama bunu fark etmek o kadar da kolay değil. Çünkü belirtiler başka arızaların belirtilerine çok benziyor, insanlar yıllarca yanlış parça değiştiriyor.
Akünü değiştirdin, olmadı. Marş motoruna baktırdın, sağlam dediler. Ama araba yine de zaman zaman seni yüzüstü bırakıyor. Soğuk havalarda özellikle... Sabah çalışıyor, akşam çalışmıyor, bir gün iyi bir gün kötü. Bu tutarsızlık zaten başlı başına bir ipucu aslında. Regülatör arızası böyle sinsi gider, seni şüpheye düşürür ama kesin bir şey söylemez kolay kolay. Vallahi en can sıkıcı arızalar da bunlar oluyor zaten.
Şimdi şunu düşün — arabanın gösterge panelinde akü ikaz lambası yanıyor mu arada bir? Bazen yanıp sönüyor, bazen tamamen sönüyor gibi mi yapıyor? Bu lamba normalde motor çalışırken hiç yanmaması gereken bir şey. Eğer yol ortasında birdenbire yanmaya başladıysa ve sen de "ama akü yeni, ne alaka" diye düşünüyorsan, dur bir dakika. Sorun akü olmayabilir. Regülatör gerilimi doğru tutamayınca bu lamba sana haber vermeye çalışıyor, ama sen onu akü sorunu sanıyorsun. İşte böyle başlıyor yanlış teşhis süreci.
Bir de şunu fark edeceksin belki — far ışıkların gece giderken titriyor mu ya da hız arttıkça parlaklaşıyor mu? Bu çok önemli bir işaret. Normal bir araçta motor hızı değişse de farların parlaklığı sabit kalır, çünkü regülatör gerilimi dengede tutar. Ama regülatör bozulunca motor hızına göre voltaj dalgalanıyor, bu da doğrudan ışıklara yansıyor. Bazı sürücüler bunu "far ampulü gidiyor" diye yorumluyor, değiştiriyor, aynı sorun devam ediyor. Değiştirecek bir şey yok ortada, sorun başka yerde.
Arabanı servise götürdüğünde iyi bir elektrikçi hemen multimetre alır, akü uçlarına bağlar, motoru çalıştırır. Boştayken ölçüm yaklaşık 13,8 ile 14,4 volt arasında olmalı. Bu aralığın altındaysa alternatör yeterli şarj üretemiyor demek. Üstündeyse — mesela 15 volt üzeriyse — regülatör "dur" diyemiyor, fazla gerilim sisteme akıyor demek. İkisi de kötü, ikisi de farklı sorunlara yol açıyor. Ama bu ölçümü kendin de yapabilirsin, ucuz bir multimetre ile. Gidip baktırmadan önce en azından bir fikrin olur.
Abi ya, bir de şu var ki çoğu insan atladığı için söylemek istiyorum — klima, müzik seti, ısıtmalı koltuk gibi şeyleri aynı anda açtığında araban titremeye ya da takılmaya başlıyor mu? Motor sesi değişiyor mu biraz? Bu yük altında regülatör yeterli gerilimi koruyamıyorsa sistem aniden çöküyor, araba sendeliyor. Bazı araçlarda bu o kadar belirgin ki direksiyonda bile titreme hissediyorsun. Çoğu zaman "motor arızası" diye gidiliyor servise, ama asıl mesele elektrik tarafında...
Bir de uzun süre park ettiğinde akü boşalıyorsa dikkat et. Yani arabayı üç gün bıraktın, dördüncü gün marşa bastın, akü bitmiş. Bunu "akü yaşlandı" diye geçiştirme hemen. Regülatör bozuksa akü hiçbir zaman tam şarj olmaz, yarım şarjla geziyor sürekli. Kısa mesafeli yolculuklar yapıyorsan bu daha da belirginleşiyor. Her seferinde aldığından daha azını geri veriyor sisteme, zamanla sıfıra iniyor. Yeni akü koysan da aynı şey olur, birkaç ay sonra yine aynı derde düşersin.
Regülatörün tamamen gitmesiyle kısmen bozulması arasında da fark var. Tamamen gidince araba zaten çalışmıyor ya da kısa sürede duruyor. Ama kısmen bozulunca seni haftalarca hatta aylarca oyalıyor. Bazen gayet iyi çalışıyor, bazen yüzüstü bırakıyor. Hava sıcaklığına göre değişiyor, rölantide mi yoksa yolda mı olduğuna göre değişiyor. Bu belirsizlik insanı çıldırtıyor, çünkü servise götürdüğünde "sorun bulamadık" diyorlar. Tam o gün iyi çalışmış çünkü. Böyle bir durumda ısrar et, voltaj ölçümü yaptır, kendi gözlerinle gör.
Son olarak şunu da söyleyeyim — bu arıza kendin de anlayabilirsin, çok teknik bir bilgi gerektirmiyor aslında. Gözlemci ol, arabanı tanı. Farlar titriyor mu, akü lambası yanıp sönüyor mu, yük altında motor sendiliyor mu, akü kısa sürede bitiyor mu...
