OpalCrescendo
Kayıtlı Kullanıcı
Sabah işe geç kalmamak için aceleyle arabana koştun, anahtarı çevirdin... ve hiçbir şey olmadı. Tam olarak hiçbir şey. O an yaşadığın o donma hissini bilen bilir, vallahi kelimelerle anlatmak zor. Ama işte o sessizlik, ya da daha kötüsü o tıklama sesi, sana bir şeyleri fısıldıyor aslında. Marş motoru arızası çoğu zaman böyle başlar, ani değil, sinsi. Haftalar öncesinden sinyaller vermiş olabilir ama sen belki duymak istemedin, belki de fark etmedin.
Arabanı çalıştırmaya çalıştığında kulağına gelen o "tık tık tık" sesi, sanki birisi kapı zili çalıyormuş gibi tekrar ediyorsa, bu durumu hafife alma. Bu ses, marş motorunun içindeki solenoid valfin çalışmaya çalıştığını ama yeterli akım alamadığını gösterir. Akü mi bitti diye düşünebilirsin, haklısın, önce oraya bakman lazım zaten. Ama akü dolu olduğu hâlde bu ses geliyorsa, iş biraz farklı bir yere kayıyor demektir. Marş motoru elektrik alıyor, dönmeye çalışıyor, ama bir türlü tam devreye giremiyor...
Bir de şu var ki, bazı araçlarda marş motoru arızası kendini çok daha sessiz bir şekilde ele verir. Motor hiç ses çıkarmadan, hiçbir tepki vermeden oturur yerinde. Anahtarı çevirirsin, gösterge paneli yanar, radyo çalışır, ama motor tarafında mutlak bir sessizlik. Bu durum insanı daha çok çıldırtır aslında, çünkü ne olduğunu anlamak güçleşir. Marş motorunun sürücü dişlisi, yani bendix denen parça, volan dişlisine tam oturmadığında ya da elektrik bağlantısında kopukluk olduğunda araç tam olarak böyle davranır. Abi ya, tam anlamıyla hayalet gibi bir arıza bu.
Marş motorunun zaman zaman çalışıp zaman zaman çalışmaması da ayrı bir uyarı işareti. Bazen anahtarı çevirirsin, araç tertemiz kalkar. Ertesi sabah aynı şeyi yaparsın, hiçbir şey olmaz. Sonra birkaç deneme sonra yine çalışır. Bu düzensizlik, marş motorunun içindeki fırçaların ya da kontakların aşınmaya başladığının habercisidir genellikle. Elektrik bağlantısı bazen kuruluyor, bazen kurulmuyor... Güvenilmez bir köprü gibi düşün, üstünden geçersin ama her seferinde geçebileceğinden emin olamazsın.
Çalıştırma sırasında motordan gelen ama normalden farklı, çizik ya da öğütür gibi bir ses duyuyorsan, bu sesi asla görmezden gelme. O ses, bendix dişlisinin volan dişlisiyle tam oturmadığını, ikisinin birbirine sürtündüğünü anlatır. Bir süre sonra volan dişlisi de zarar görmeye başlar ki, o noktada iş çok daha pahalı bir onarıma dönüşür. Küçük bir marş motoru sorunu, ihmal edildiğinde motorun kalbine kadar uzanan bir hasara kapı açabilir. Kulağını ver araca, o sesleri boşuna çıkarmıyor.
Arabanı çalıştırdıktan sonra marş motorunun sesinin bir süre daha devam ettiğini fark ettiysen, yani motor çalışmaya başladı ama marş hâlâ döner gibi bir his varsa, bu çok ciddi bir belirti. Normal koşullarda marş motoru, araç çalışır çalışmaz otomatik olarak devre dışı kalır. Eğer bu ayrılma geç oluyor ya da hiç olmuyorsa, solenoid ya da bendix mekanizmasında ciddi bir sorun var demektir. Bu durumda araç çalışıyor diye sevinme, çünkü marş motoru yüksek devirde dönen bir motorla temas hâlinde kalmaya devam ederse, kendisi de volan da kısa sürede mahvolur.
Bir de sıcaklık meselesine değinmek lazım. Kış sabahları arabanın çalışmadığını yaşıyor ama yaz aylarında sorun çıkmıyorsa, ya da tam tersi sıcak havalarda problem başlıyorsa, bu detay aslında çok şey söylüyor. Marş motorunun içindeki sargılar ve fırçalar ısıya ve soğuğa karşı hassas olabilir. Özellikle soğuk havalarda akü kapasitesi zaten düşer, marş motoruna giden akım azalır ve zaten yıpranmış bir marş motoru bu koşullarda teslim bayrağını çeker. Yani her şey birbiriyle bağlantılı, tek başına değerlendirme yapma.
Tüm bunların yanında, arabanı çalıştırmaya çalışırken motordan yanan plastik ya da yanık koku geliyorsa, dur bir dakika. Marş motorunun içindeki sargılar aşırı akım çektiğinde ya da mekanik bir blokaj nedeniyle dönemeden ısındığında bu koku ortaya çıkar. Bu noktada ısrar etmek, yani anahtarı defalarca çevirmeye devam etmek, marş motorunu tamamen yakabilir. Koku geldiğinde bırak, bekle, uzman çağır. Bazen en doğru hamle hiçbir şey yapmamaktır.
Sonuçta marş motoru, arabanın en çok görmezden gelinen ama olmadan hiçbir şeyin başlamadığı parçasıdır. Gözünün önünde değil, sessizce görevini yapar, ta ki yapamaz hâle gelene kadar. Yukarıda anlattığım sesleri, düzensizlikleri, kokuları bir kez okuduktan sonra bir daha aklından çıkmaz umarım. Arabanı tanımak, onu dinlemek, gerçekten büyük bir fark yaratır.
Arabanı çalıştırmaya çalıştığında kulağına gelen o "tık tık tık" sesi, sanki birisi kapı zili çalıyormuş gibi tekrar ediyorsa, bu durumu hafife alma. Bu ses, marş motorunun içindeki solenoid valfin çalışmaya çalıştığını ama yeterli akım alamadığını gösterir. Akü mi bitti diye düşünebilirsin, haklısın, önce oraya bakman lazım zaten. Ama akü dolu olduğu hâlde bu ses geliyorsa, iş biraz farklı bir yere kayıyor demektir. Marş motoru elektrik alıyor, dönmeye çalışıyor, ama bir türlü tam devreye giremiyor...
Bir de şu var ki, bazı araçlarda marş motoru arızası kendini çok daha sessiz bir şekilde ele verir. Motor hiç ses çıkarmadan, hiçbir tepki vermeden oturur yerinde. Anahtarı çevirirsin, gösterge paneli yanar, radyo çalışır, ama motor tarafında mutlak bir sessizlik. Bu durum insanı daha çok çıldırtır aslında, çünkü ne olduğunu anlamak güçleşir. Marş motorunun sürücü dişlisi, yani bendix denen parça, volan dişlisine tam oturmadığında ya da elektrik bağlantısında kopukluk olduğunda araç tam olarak böyle davranır. Abi ya, tam anlamıyla hayalet gibi bir arıza bu.
Marş motorunun zaman zaman çalışıp zaman zaman çalışmaması da ayrı bir uyarı işareti. Bazen anahtarı çevirirsin, araç tertemiz kalkar. Ertesi sabah aynı şeyi yaparsın, hiçbir şey olmaz. Sonra birkaç deneme sonra yine çalışır. Bu düzensizlik, marş motorunun içindeki fırçaların ya da kontakların aşınmaya başladığının habercisidir genellikle. Elektrik bağlantısı bazen kuruluyor, bazen kurulmuyor... Güvenilmez bir köprü gibi düşün, üstünden geçersin ama her seferinde geçebileceğinden emin olamazsın.
Çalıştırma sırasında motordan gelen ama normalden farklı, çizik ya da öğütür gibi bir ses duyuyorsan, bu sesi asla görmezden gelme. O ses, bendix dişlisinin volan dişlisiyle tam oturmadığını, ikisinin birbirine sürtündüğünü anlatır. Bir süre sonra volan dişlisi de zarar görmeye başlar ki, o noktada iş çok daha pahalı bir onarıma dönüşür. Küçük bir marş motoru sorunu, ihmal edildiğinde motorun kalbine kadar uzanan bir hasara kapı açabilir. Kulağını ver araca, o sesleri boşuna çıkarmıyor.
Arabanı çalıştırdıktan sonra marş motorunun sesinin bir süre daha devam ettiğini fark ettiysen, yani motor çalışmaya başladı ama marş hâlâ döner gibi bir his varsa, bu çok ciddi bir belirti. Normal koşullarda marş motoru, araç çalışır çalışmaz otomatik olarak devre dışı kalır. Eğer bu ayrılma geç oluyor ya da hiç olmuyorsa, solenoid ya da bendix mekanizmasında ciddi bir sorun var demektir. Bu durumda araç çalışıyor diye sevinme, çünkü marş motoru yüksek devirde dönen bir motorla temas hâlinde kalmaya devam ederse, kendisi de volan da kısa sürede mahvolur.
Bir de sıcaklık meselesine değinmek lazım. Kış sabahları arabanın çalışmadığını yaşıyor ama yaz aylarında sorun çıkmıyorsa, ya da tam tersi sıcak havalarda problem başlıyorsa, bu detay aslında çok şey söylüyor. Marş motorunun içindeki sargılar ve fırçalar ısıya ve soğuğa karşı hassas olabilir. Özellikle soğuk havalarda akü kapasitesi zaten düşer, marş motoruna giden akım azalır ve zaten yıpranmış bir marş motoru bu koşullarda teslim bayrağını çeker. Yani her şey birbiriyle bağlantılı, tek başına değerlendirme yapma.
Tüm bunların yanında, arabanı çalıştırmaya çalışırken motordan yanan plastik ya da yanık koku geliyorsa, dur bir dakika. Marş motorunun içindeki sargılar aşırı akım çektiğinde ya da mekanik bir blokaj nedeniyle dönemeden ısındığında bu koku ortaya çıkar. Bu noktada ısrar etmek, yani anahtarı defalarca çevirmeye devam etmek, marş motorunu tamamen yakabilir. Koku geldiğinde bırak, bekle, uzman çağır. Bazen en doğru hamle hiçbir şey yapmamaktır.
Sonuçta marş motoru, arabanın en çok görmezden gelinen ama olmadan hiçbir şeyin başlamadığı parçasıdır. Gözünün önünde değil, sessizce görevini yapar, ta ki yapamaz hâle gelene kadar. Yukarıda anlattığım sesleri, düzensizlikleri, kokuları bir kez okuduktan sonra bir daha aklından çıkmaz umarım. Arabanı tanımak, onu dinlemek, gerçekten büyük bir fark yaratır.
